Kafedra:"Informatika, matematika va fizika"

AKT dan foydalanish rejasi

«Ахборот технологиялари ва улардан фойдаланиш» курсининг ўкув-мавзу режаси – 2012 йил

№	Мавзулар	жами	маъруза	амалиёт
	АКТни янада ривожлантириш тўғрисидаги ЎзР Президенти Фармони ва ВМнинг қарорлари, ХТВ нинг меъёрий ҳужжатлари. Таълим тизимига янги АКТнинг кириб келиш истиқболлари ҳаҳида маълумот. Компьютер қурилмалари ва вазифалари. Дастурий таъминоти.	1	1	-
	МS Word дастури ёрдамида электрон дарс ишланмаларини яратиш технологияси.	1	-	1
	МS Ехсеl дастури ёрдамида маълумотларни қайта ишлаш технологияси.	2	-	2
	МS Роweг Роint дастури ёрдамида дарс тақдимотларини яратиш технологияси.	2	-	2
	Интернет тармоғида ишлаш, электрон почта хизматидан фойдаланиш асослари.	2	1	1
	Жами:	2	6	8

Posted on February 10, 2012 by Gulshoda Irgasheva
Filed under: Dasturlash | No Comments »

Ta’lim tizimida axborot texnologiyalari

Таълим жараёнида замонавий

ахборот – коммуникацион технологияларни қўллаш

Г.Д.Иргашева – ТШПКҚТМОИнинг

“Математика, информатика ва фзика” кафедраси

информатика фани катта ўқитувчиси

ХХI асрда техник ривожланган давлатларда ахборотларнинг асосий қисми овозсиз кўринишда ЕҲМ хотирасида сақланади. Бу билан ХХI аср бошида ушбу ахборотдан фойдалана олмаган киши ХХ аср бошидаги ўқишни ҳам, ёзишни ҳам билмайдиган кишига ўхшаб олади.

В.М. Глушков

Илм-фан тобора ривожланиб бораётган бугунги кунда инсониятнинг ахборот олишга бўлган эҳтиёжи ҳам ортмоқда. Шу билан бирга ахборотларнинг қандай усулда ва қай йўсинда олиш муҳим аҳамиятга эга. Бу маълумотларни қайта ишлаш ва таҳрирлаш имкониятларини билиш ва уларни узатиш учун нималарга эътибор беришимиз керак деган савол туғилади ва бунда албатта бизларга компютер техникаси ва унинг воситаларисиз буни амалга ошириш мушкуллигини ҳозирда ҳар бир инсон тушуниб етса керак деб ўйлаймиз. Бундан ташқари маълумотларни китобдан, турли манбаалардан ва ҳозирда жуда муҳим аҳамият касб этаётган Интернет тармоғидан олишимиз мумкин.

Таълимда ахборот коммуникатив технологияларини қўллаганда ўқувчи эшитиш, кўриш, кўрганлари асосида мустақил фикрлаш имкониятига эга бўлади. Таълим жараёнида ахборот коммуникатив технологияларидан фойдаланган ҳолда дарсларни ташкиллаштириш учун маълум бир шарт – шароитлар мавжуд.

Dasrurlash tillari

Dasrurlash tillari Read more…

Posted on November 28, 2011 by Gulshoda Irgasheva
Filed under: Dasturlar | No Comments »

Respublika yil o’qituvchisi g’oliblari

Toshkent shahrining ko’zga ko’ringan maktablarining birida ya’ ni Mirobod tumanining 110 – maktabida 18-19 may kunlari informatika, fizika va matematika fanlari bo’yicha “Yil o’qituvchisi” ko’rik tanlovining Respublika bosqichi bo’lib o’tdi. Bunda informatika fanidan 12 nafar o’qituvchi ishtirok etdi. Birinchi kuni o’qituvchilar 3 turda sinovdan o’tdilar.
1 – turda yozma ishlarni kompyuterda bajardilar. Unda 5 ta topshiriq bo’lib 1 – topshiriq mantiqiy amallarga, 2 – topshiriq Web sahifa yaratish va qolgan 3 ta topshiriq Paskal dasturlash tilida dasturlar yaratish edi.
2 – turda esa dars ishlanmasini qura’ tashlash yo’li bilan aniqladilar.
3- turda og’zaki savollarga javob berdilar. Savol va topshiriqlar konvertlarda bo’lib ishtirokchilar o’zlari birma – bir tanladilar. Dars ishlanmasi uchun 2 soat, og’zaki savolga tayyorlanish uchun 10 minut va javob berish 3 minut, dastur tuzib va kompyuterda yechimini ko’rsatish uchun 2 soat vaqt ajratildi. Birinchi kundagi turdan 40 baldan yuqori ball olgan o’qitivchilar 2 – kundagi 4- turga o’tishlari Nizomda belgilab qoyilgan edi.
Shundan 5 nafar ishtirokchi 4- tur bosqichiga yetib keldi. Ular quyidagilar:
1. Buxoro viloyati Rustamov Hakim – 45 ball;
2. Yuldasheva Odina Farg’ona viloyati – 44 ball;
3. Surxondaryo viloyati Mirzayev Xurshid – 42 ball;
4. G’ulomov Ulug’bek Navoiy viloyati – 42 ball;
5. Abdullayeva Muyassar Toshkent shahri – 40 ball to’plab dars berish huquqiga ega bo’ldilar.

Songgi 4- turdan keyingi natijalar quyidagicha bo’ldi va o’rinlar ham xuddi shunday taqsimlandi
1. Surxondaryo viloyati Mirzayev Xurshid – 42 ball;
2. Yuldasheva Odina Farg’ona viloyati – 35 ball;
3. G’ulomov Ulug’bek Navoiy viloyati – 34 ball;
4. Buxoro viloyati Rustamov Hakim – 28 ball;
5. Abdullayeva Muyassar Toshkent shahri – 29 ball

Umumiy to’plangan ball quyidagicha bo’ldi:

1. Surxondaryo viloyati Mirzayev Xurshid – 84 ball;
2. Yuldasheva Odina Farg’ona viloyati – 79 ball;
3. G’ulomov Ulug’bek Navoiy viloyati – 76 ball;
4. Buxoro viloyati Rustamov Hakim – 73 ball;
5. Abdullayeva Muyassar Toshkent shahri – 69 ball
Biz hamma g’oliblarni tabriklamiz va ularga kelgusi ishlarida omad tilab qolamiz.
Jyuri a’zosi TSHPKQTMOI informatika fani o’qituvchisi G.D.Irgasheva.

Posted on May 20, 2011 by Gulshoda Irgasheva
Filed under: Kutubxona, Yangiliklar | No Comments »

HTML tili- haqida ma’lumot

Mavzu: HTML tili.

REJA:

I. Kirish: HTML tili haqida

II. Asosiy qism:

1. Html da sahifa hosil qilish, hujjat tarkibi

2. Murojaatlat. Murojaatlar bajaradigan ishlar haqida

3. Jadvallar bilan ishlash.

4. Freymlar haqida tushuncha. Ular bilan ishlash

5. Dastur matni.

III. Xulosa

IV. Foydalanilgan adabiyotlar

HTML bilan tanishuv.

Internet tarmog`i gipermatn hujjatlarga asoslangan gigant ma`lumotlar to`plamini o`z ichiga oladi. Har qanday gipermatn hujjat ANSI ASCII formatidagi oddiy fayldir. Bu fayllar o`z ichiga matn va uning o`lchami uchun teglar, boshqa shunday hujjatlar uchun murojaatlar, grafik tasvirlar va har qanday boshqa fayllar ko`rinishida bo`lishi mumkin. Gipermatnni ko`rish uchun brouzer yuklanadi, barcha fayllar brouzerda maxsus HTML(Hyper Text MarkUp Language- Gipermatn o`lchamlarini o`rnatish tili) tili bilan birgalikda qayta ishlanadi. HTML tili tarixidan ba`zi ma`lumotlar. HTML tili ishlab chiqaruvchilari uning bir nechta versiyalarini ishlab chiqardilar. 1.0 va 2.0 versiyalar chiqarilgandan so`ng 1995 yilda 3.0 versiyaning qoralama varianti tayyorlandi. Bu 2.0 versiyaga anchagina qoshimchalar qoshilgan versiya edi. Asosiy brouzer ishlab chiqaruvchilar( Netscape va Microsoft kompaniyalari )i o`zlarining maxsus HTML kengaytmalarini ishlab chiqdilar, bu kengaytmalar bir biriga tushmas edi. Hozirga vaqtda Netscape Novigator ning 6.0 va Microsoft Internet Explorer ning 5.5 versiyalar deyarli bir xil bo`lib, kengaytmalri orasida deyarli tafovut yo`q. Muvaffaqiyatsiz bo`lgan HTML ning 3.0 versiyasi 3.2 versiyaga almashtirildi. Bu versiyasni ishlab ciqarishda Netscape Communications Corporation, Microsoft , IBM, Novell, SoftQuad, Sun Microsystem va Spyglass kompaniyalari ishtirok etdilar. Hozirga kunda HTML ning yana bir 4.0 versiyasi ishlab chiqarilgan bo`lib o`zida ko`plab foydali kengaytmalarga ega. Shuni ta`kidlash kerakki HTML tili hech qanday dasturlash tili emasdir. HTML- bu o`lchamlarni tipik tili, uning yordami bilan hujjatlarni bezash , murojaatlar hosil qilish mumkin lekin dastur tuziah emas. Hatto Web sahifalarda ko`radiganimiz maxsus harkatlar(effektlar)ni ham HTML da tuzilmaydi, bunday harakatlar qo`shimcha vositalar ,masalan JavaScript tilida tuziladi. Read more…

Posted on April 13, 2011 by Gulshoda Irgasheva
Filed under: Dasturlash | No Comments »

Word matn protssesorida jadvallardan foydalanish

*Гўзаллик маҳсулотлари*
*Муҳим витаминлар микроэлементлар***	*Белгилари ва камчиликлари*	*Қайси махсулотлар таркибида бўлади*
Фолиевая кислота	Эрта соч окариши	Буйрак ,жигар, ёгсиз гушт, кукатлар , сабзавотлар , пишлок
Витамин С	Ортикча вазн, томирларнинг кенгайиши, ажинларнинг эрат пайдо булиши,соч тукилиши	Сабзавот ва меавлар,кукатлар
Витамин D	Тишларнинг бузилиши ва тукилиб кетиши	Тухум сариги,жигар , балик, сут
Витамин Е	Терининг куриши, ёшга караб хар хил доглар пайдо булиши	Усимлик мойи, ёнгоклар, тухум сариги ва кукатлар
Витамин А	Синик, секин усувчи тирноклар,курук синувчан сочлар, шамоллаган ва тукилувчан курук тери	Жигар, сабзи, ковок, кукатли сабзавотлар, гармдори, помидорлар, абрикослар
Кальций	Синувчан тирноклар,ёмон тишлар	Сут ва сут махсулотлари, пишлок
Йод	Семириб кетиш	Балик ва денгиз махсулотлари , йодланган туз
Сера	Хира сочлар, синувчан тирноклар	Тухум сариги
Витамин В₂	Огиз бурчакларида ёриклар,ёрилган лаблар . ёгли тери , соч тукилиши, жонсиз тирноклар	Буйрак, жигар, тухум, сут, ёнгоклар
Витамин В₃	Лабларнинг шамоллаши, терининг касалланиши	Ёгсиз гушт, балик, товук, ундирилган донлар, пивали хамиртуруш
Витамин В₅	Сочнинг тукилиши,эрта соч окариши, терининг шамоллаши	Тухум сариги, буйрак, жигар, кукатли сабзавотлар, донлар
Витамин В₆	Сочнинг тукилиши, лаб бурчакларида ёриклар пайдо булиши	Ёгсиз гушт, жигар, пивали хамиртуруш,ёнгоклар, авокадо, бананлар
Витамин В₁₂	Анемия	Буйрак, жигар, гушт,сут

Posted on April 13, 2011 by Gulshoda Irgasheva
Filed under: Dasturlash | No Comments »

Dasturlashga doir misollar

Dasturlashga doir misollar.

Chiziqli algoritmlarning dastur shaklida yozilishi chiziqli dastur deb ataladi. Demak, chiziqli dasturdagi amallarni bajarishda hech qanday shart tekshirilmaydi.

1 – misol.
Radiusi R bo‘lgan aylananing uzunligini hisoblash dasturi tuzilsin va R=9 birlik qiymat uchun bajarilsin.
Yechish: Aylananing uzunligini hisoblash formulasini esga olamiz: L=2πR. Paskalda u
S := 2*pi*R;
ko‘rinishga yoziladi. Dasturda ikkita o‘zgaruvchi qatnashadi: R va L. Masala shartiga ko‘ra R=9, ya’ni butun son. Shu sababli R o‘zgaruvchi turini Integer deb olamiz. Aylananing uzunligi L esa ko‘paytmada π qatnashgani uchun, albatta haqiqiy (Real) turli bo‘ladi. Aytilganlarni hisobga olib quyidagi dasturni tuzamiz:
Program aylana_uzunligi;
Var r:Integer;
l:Real;
Begin
r := 9;
l := 2*pi*R;
WriteLn(‘L=‘,l,‘birlik.‘);
End.
Dastur ishga tushirilgach (Ctrl+F9 klavishalar juftligi bosiladi), ekranda quyidagi natija hosil bo‘ladi (natijani ko‘rish uchun ALT+F5 klavishalar juftligi bosiladi):
L= 5.6548667765E+01 birlik.

Dasturda L – real turli bo‘lgani uchun natija eksponensial ko‘rinishda chiqadi. Demak, radiusi 9 birlik bo‘lgan aylananing uzunligi taxminan 56,55 birlikka teng ekan.
2 – misol.
Quyida berilgan shakllarning shtrixlangan sohalarini yuzalarini hisoblash dasturini tuzing.

Yechish:
Program shtrix_yuzalar;

var
a,b,r, R : integer;
s1, s2, s3, s4: real;
sht1, sht2, sht3, sht4: real;
begin
write(‘ to`rtburchak tomonini kiriting a=’); Readln(a);
write(‘ to`rtburchak tomonini kiriting b=’); Readln(b);
write(‘ 1- aylana radiusini kiriting r=’); Readln(r);
write(‘ 2- aylana radiusini kiriting R1=’); Readln(R1);
s1:= a*b; writeln(s1=’, s1);
s2:= 2* pi *r; writeln(s2=’, s2);
s3:= a^2; writeln(s3=’, s3);
s4:= 2*pi*R1; writeln(s4=’, s4);
sht1:= s1-s2; writeln( ‘sht1=’, sht1); sht2:= s3-s2; writeln( ‘sht2=’, sht2);
sht3:= s4-s2; writeln( ‘sht3=’, sht3);
readln;
end.

Masofadan o’qish kursi yakunlandi

Informatika fani o’qituvchilari uchun tajriba -sinov tariqasida olb borilgan masofadan o’qish kursi yakunlandi va unda 24 tinglovchi kursni muvaffiqiyatli tugatdilar va sertifikat oldilar

Posted on February 10, 2011 by Gulshoda Irgasheva
Filed under: Kutubxona, Yangiliklar | No Comments »

Kursga marhamat!!!

Informatika fani tinglovchilari uchun 2001 yil mart oyidan boshlab yangi kurs ochiladi. Marhamat qilib kursga o’z vaqtida yozilishingizni so’raymiz. Kurs rahbari G.D.Irgasheva

Posted on February 10, 2011 by Gulshoda Irgasheva
Filed under: Dasturlash | No Comments »

Axborot miqdori va uzatish tezligi

Mavzu: Axborot miqdori va uzatish tezligi

Dars maqsadi:
O‘quvchilarga axborot miqdori va uzatish tezligining o‘lchov birliklari haqida ma’lumot berish.
Asosiy tushunchalar:
A xborot miqdori, uzatish tezligi, ularning o‘lchov birliklari.
Mavzuni boshlashga hozirlik:
Informatika va hisoblash texnikasi asoslari darsligi. O‘qituvchi tomonidan kompyuterlar ishga hozirlanadi. Mavjud elektron darslik va elektron qo‘llanmalar kompyuterga yuklab ishchi holatga keltiriladi.
Mavzuni yoritish:
Axborotni o‘lchash masalasi axborotni ikkilik sanoq sistemasida ifodalashga o‘tilgandan keyingina hal bo‘ldi. Axborotning eng kichik o‘lchov birligi sifatida bit qabul qilindi. Bit axborotning ikkilik kodidagi 0 yoki 1 raqamini saqlash uchun kerak bo‘lgan hotiraning eng kichik qismidir. U ingiliz tilidagi binary digit so‘zlaridan olingan va “ikkilik raqami” degan ma’noni anglatadi. Masalan, 100101101 da 9 bit axborot bor, chunki unda 9 ta raqam (0 va 1) ishtirok etgan.
Bitdan kattaroq o‘lchov birligi sifatida bayt qabul qilingan:
1 bayt = 8 bit.
Kompyuter klaviaturasidagi 256 ta belgining ixtiyoriysini kodlash uchun 8 bit kerak bo‘ladi, ya’ni 28=256.
Masalan, 10100101 da 8 bit yoki 1 bayt axborot bor. Shuningdek, 1011010100100011 da esa 2 bayt axborot bor.
Shunday qilib, axborotning ikkilik kodida nechta raqam bo‘lsa, shuncha bit va nechta 8 ta raqamdan iborat guruhlar bo‘lsa, shuncha bayt hajmga ega axborot bor deyiladi.
Baytdan katta o‘lchov birligi ham mavjud. U kilobayt deb nomlanadi va 210 baytga teng, ya’ni
1 kilobayt =210 bayt = 1024 bayt
“Kilobayt” ni odatda “Kb” deb qisqartirib yoziladi.
Shu kabi, “kilobayt” dan katta o‘lchov birliklari ham bor. Ularni “Megabayt” (Mb) va “Gigabayt” (Gb) deb yuritiladi:
1 megabayt = 210 kilobayt = 1024 kilobayt,
1 gigabayt =210 megabayt = 1024 megabayt,
ya’ni
1 Gb=1024 Mb=1024 ? 1024 Kb=1024 ? 1024 ? 1024 bayt = 230 bayt.
Hozir quyidagi o‘lchov birliklari ham ishlatilmoqda:
1 terabayt (Tb) = 240 bayt = 1024 gigabayt,
1 petabayt (Pb) =250 bayt = 1024 terabayt.
Misol: «Informatika fani» jumlasi necha bayt va necha bitdan iborat?
Yechish: «Informatika» so‘zida 11ta, «fani» so‘zida 4ta belgi (harf) va bu ikki so‘z orasida bitta bo‘sh joy (probel) bor, jami 11+4+1=16ta belgi mavjud. Har bir belgi 1 bayt hajmga egaligidan, mazkur jumla 16 bayt yoki, 1 bayt 8 bitga tengligidan, 16 ? 8=128 bit hajmga egaligi kelib chiqadi.
Javob: 16 bayt yoki 128 bit.